Kort antwoord
Een back-up die je nooit hebt teruggezet, is een hoop en geen zekerheid. Test het zelf in ongeveer een uur: zet één bestand, één map en één mailtje terug op een andere plek, controleer of ze openen en schrijf op hoe lang het duurde. Bewaar minstens één kopie buiten de deur en los van je netwerk, zodat een virus of een fout hem niet ook kan raken. Herhaal de test elk kwartaal en na elke grote wijziging.
Waarom is een back-up die je nooit hebt teruggezet geen back-up?
Omdat je pas weet dat een back-up werkt als je er iets mee hebt teruggezet. Een groen vinkje in het programma zegt alleen dat er iets is weggeschreven, niet dat je het ook weer kunt gebruiken.
Een back-up kan op veel plekken stilletjes misgaan:
- De schijf is vol, of de externe schijf zit al maanden niet meer aangesloten.
- Het programma kopieert wel, maar niet de map waar je boekhouding of je klantenbestand staat.
- Het wachtwoord of de sleutel waarmee de back-up is beveiligd, weet niemand meer.
- De kopie is wel gemaakt, maar bleek al kapot toen hij werd weggeschreven.
- Het terugzetten blijkt veel langer te duren dan je dacht, terwijl je zaak intussen stilligt.
Je ontdekt dit bijna altijd op het slechtst denkbare moment: als je de bestanden nodig hebt. Daarom test je het op een rustige dag, als er niets op het spel staat.
Wat moet je allemaal back-uppen?
Alles wat je niet opnieuw kunt maken of kopen: je documenten, je mail, je boekhouding en de instellingen waar je werk van afhangt. Programma’s kun je opnieuw installeren, je gegevens niet.
- Documenten: offertes, contracten, tekeningen, foto’s, klantmappen. Denk ook aan de mappen die alleen op één laptop of op het bureaublad staan.
- Mail: zeker als je mail via een programma op je computer bewaart. Vraag je af of een verwijderd mailtje van vorig jaar nog terug te halen is.
- Boekhouding en administratie: het boekhoudpakket, exports, facturen en bonnetjes. Voor de belasting moet je veel stukken jarenlang kunnen laten zien, dus verlies ervan is extra zuur.
- Kassa, planning of bedrijfssoftware: als die gegevens op een eigen computer of server staan, horen ze erbij.
- Wachtwoorden en toegangscodes: bewaar de herstelcodes van je belangrijkste accounts apart en veilig.
En de cloud dan? Bij diensten als Microsoft 365 of Google Workspace staan je gegevens bij de aanbieder, en dat geeft vaak het gevoel dat alles automatisch veilig is. De aanbieder zorgt in de regel voor dat de dienst zelf blijft draaien, maar jij blijft verantwoordelijk voor je eigen gegevens: wat jij of een medewerker per ongeluk verwijdert, wat een gestolen account weghaalt of wat een virus versleutelt, kan ook in de cloud verdwenen zijn. Hoe lang een aanbieder verwijderde dingen nog bewaart, verschilt per dienst en abonnement. Lees dat na in de voorwaarden van jouw abonnement en test zelf of je een verwijderd bestand of mailtje kunt terughalen, in plaats van het aan te nemen.
Wat is de 3-2-1-regel?
Houd 3 kopieën van je gegevens, op 2 soorten opslag, waarvan 1 buiten de deur. Het is een veelgebruikte vuistregel, simpel genoeg om te onthouden.
- 3 kopieën: het origineel op je computer plus twee back-ups. Eén kopie is geen back-up, want als die faalt, ben je alles kwijt.
- 2 soorten opslag: bijvoorbeeld de schijf in je computer, een externe schijf of netwerkopslag, en een online back-updienst. Dan gaat niet alles tegelijk stuk door dezelfde oorzaak.
- 1 buiten de deur: minstens één kopie op een andere plek, zodat brand, inbraak of waterschade je kantoor en je back-up niet tegelijk treffen. Dat kan online, of een schijf die bij iemand anders thuis ligt.
Voor een kleine zaak met een paar laptops is dit vaak prima te regelen zonder dure oplossingen. Het gaat om het idee: verspreid je risico.
Hoe zorg je dat een virus je back-up niet ook raakt?
Bewaar minstens één kopie die niet continu aan je netwerk hangt of die niemand kan aanpassen of verwijderen. Ransomware (een virus dat je bestanden versleutelt en geld eist) zoekt namelijk ook naar back-ups om die mee te versleutelen.
- Offline kopie: een externe schijf die je na de back-up weer loskoppelt en opbergt. Simpel en effectief, maar je moet het wel blijven doen.
- Onveranderbare kopie: sommige back-updiensten kunnen een kopie een bepaalde periode vergrendelen, zodat die niet gewijzigd of gewist kan worden, ook niet met jouw inloggegevens. Vraag bij je aanbieder of dit kan en hoe je het aanzet.
- Oudere versies: zorg dat je niet alleen de nieuwste stand bewaart. Een virus kan een dag actief zijn voordat je het merkt, en dan is de nieuwste kopie al aangetast.
- Aparte inloggegevens: gebruik voor je back-up niet hetzelfde wachtwoord als voor je dagelijkse werk, en zet tweestapsverificatie aan.
Hoe test je een back-up in een uur?
Zet drie dingen terug op een andere plek dan het origineel, controleer of ze openen, en schrijf op hoe lang het duurde. Dat kan iedereen, ook zonder technische kennis.
- Kies een bestand. Pak een document dat je echt gebruikt, bijvoorbeeld een offerte van vorige maand. Noteer de naam en de datum waarop het voor het laatst is gewijzigd.
- Kies een map. Neem een hele map met meerdere bestanden, zoals je klantenmap of je boekhoudexports. Tel hoeveel bestanden er in zitten.
- Kies een mailitem. Zoek een mailtje of een afspraak van een paar weken terug. Probeer het terug te halen, bij voorkeur nadat je het (op een testmailbox of met een kopie) hebt verwijderd.
- Zet het terug op een andere plek. Dus niet over het origineel heen. Zet het op het bureaublad of in een nieuwe testmap, zodat je niets overschrijft.
- Controleer of het klopt. Opent het bestand? Staat de inhoud er compleet in? Zijn het aantal bestanden in de map en de datums hetzelfde? Een bestand dat wel verschijnt maar niet opent, telt als mislukt.
- Noteer de tijd. Hoe lang duurde het om de back-up te vinden, de juiste versie te kiezen en terug te zetten? Weet je ook waar de inloggegevens en eventuele sleutel liggen?
- Schrijf het op. Datum, wat je terugzette, hoe lang het duurde en wat er misging. Een half A4 is genoeg, zolang iemand anders dan jij het ook kan vinden.
Wil je een stap verder? Vraag je jezelf af: wat als mijn laptop morgen weg is? Hoe lang duurt het voordat ik op een andere laptop weer kan werken? Dat is de échte test, en die doe je liefst één keer per jaar.
Hoe vaak moet je testen en wie doet dat?
Een klein bestand test je elke maand, een grotere test doe je elk kwartaal, en na elke wijziging test je opnieuw. Spreek vooral af wie het doet, anders doet niemand het.
| Wat | Hoe vaak testen | Wie |
|---|---|---|
| Eén bestand terugzetten en openen | Elke maand | Jij of een vaste collega |
| Een hele map en een mailitem terugzetten | Elk kwartaal | Jij, met een tweede persoon als reserve |
| Een heel apparaat of de boekhouding herstellen | Eens per jaar | Jij met je IT-hulp |
| Controleren of de back-up nog draait en de schijf niet vol is | Elke week, kort | Vaste collega of IT-hulp |
| Alles opnieuw testen na een nieuwe laptop, pakket of instelling | Bij elke wijziging | Degene die de wijziging doet |
Zet de testdata gewoon in je agenda. Een herinnering van vijf minuten die je elke maand terugziet, is meer waard dan een goed voornemen.
Wat doe je als de test mislukt?
Blijf kalm: je hebt het probleem gevonden voordat het ertoe doet. Noteer wat er misging, los het op en test opnieuw tot het slaagt. Een mislukte test is geen falen, het is precies waarvoor je hem doet.
- Maak vandaag nog een nieuwe kopie van het belangrijkste (boekhouding, klantgegevens) op een andere plek, zodat je niet blootstaat zolang je zoekt.
- Zoek de oorzaak: een volle schijf, een map die niet in de back-up zit, een verlopen abonnement, een instelling die is veranderd of een wachtwoord dat niemand kent.
- Herstel het en test opnieuw met dezelfde bestanden. Pas als het slaagt, is het opgelost.
- Leg vast wat je veranderde en wie de volgende test doet, zodat het niet weer sluipenderwijs misgaat.
Kom je er zelf niet uit, of duurt een terugzetting veel langer dan je zaak kan missen? Dan is het slim om hulp in te schakelen vóórdat je het nodig hebt.
Zo pakken wij het aan
Wij komen bij je langs, in Utrecht en omgeving, kijken wat er nu wordt bewaard en waar, en zetten een back-up op die past bij jouw zaak. Daarna doen we samen met jou, op locatie, de eerste terugzettest: jij ziet met eigen ogen dat je bestanden en mail terugkomen en hoe lang dat duurt. Je krijgt een vaste prijs vooraf, na de gratis scan. Cybersecurity begint vanaf €50 excl. btw. Wil je dat wij de test daarna periodiek blijven doen en de back-up in de gaten houden, dan kan dat via beheer & bijscholing, vanaf €50 per maand excl. btw, maandelijks opzegbaar. Hardware, zoals een extra schijf, is altijd een aparte offerte.
Lees meer over onze aanpak voor cybersecurity of bekijk waar we langskomen. Twijfel je waar je moet beginnen? De gratis scan op locatie geeft je een eerlijk beeld.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik een back-up testen?
Doe een snelle test van een los bestand elke maand en een grotere test (een hele map en een mailitem) elk kwartaal. Test daarnaast altijd na een wijziging, zoals een nieuwe laptop, een nieuw boekhoudpakket of een andere back-upinstelling.
Is een kopie in de cloud al een goede back-up?
Niet automatisch. Een synchronisatiemap die alles direct meekopieert, neemt ook een verwijderd of versleuteld bestand mee. Een goede back-up bewaart oudere versies en heeft minstens één kopie die niet direct door een fout of aanval kan worden overschreven.
Heb ik een back-up nodig van Microsoft 365 of Google Workspace?
Het hangt af van wat je afspreekt met de aanbieder en wat je zelf wilt kunnen terugzetten. Lees in de voorwaarden van je abonnement na wat de aanbieder zelf bewaart en voor hoe lang, en bepaal dan of je zelf een extra kopie wilt.
Wat als mijn test mislukt?
Dan heb je precies gevonden wat je zocht, en nog op een rustig moment. Noteer wat er misging, los dat op, en doe de test opnieuw tot hij slaagt. Pas dan mag je de back-up vertrouwen.
Gerelateerd
Benieuwd wat dit voor jouw zaak betekent?
Plan een gratis scan op locatie in Utrecht of omgeving. Zonder verkooppraatje en zonder verplichtingen.