Kort antwoord
Begin met vijf dingen die bijna niets kosten: een eigen account per persoon in plaats van gedeelde wachtwoorden, tweestapsverificatie, back-ups van je ledenadministratie en documenten, een vaste routine voor vrijwilligers die komen en gaan, en één plek voor al je documenten. Daarna kijk je naar privacy van leden en deelnemers en naar gratis of verlaagde software voor goede doelen. AI kan tijd besparen bij subsidieaanvragen, nieuwsbrieven en notulen, zolang een mens meeleest en er geen persoonsgegevens in openbare tools terechtkomen.
Wat regel je als eerste met weinig geld?
Begin met de vijf maatregelen hieronder, in deze volgorde. Ze kosten vooral een paar uur aandacht en geen grote aankoop, en ze voorkomen veelvoorkomende problemen: een overgenomen account, een kwijtgeraakte ledenlijst of een oud-vrijwilliger die nog overal bij kan.
- Een eigen account per persoon. Eén gedeeld wachtwoord voor de mailbox, de website of de boekhouding lijkt handig. Maar je weet dan nooit wie wat gedaan heeft, en als iemand vertrekt moet je het wachtwoord overal wijzigen (en dat gebeurt dan vaak niet). Met een eigen account per persoon trek je toegang gericht in.
- Tweestapsverificatie. Naast het wachtwoord vraagt de dienst om een tweede bevestiging, meestal een code op je telefoon. Valt een wachtwoord in verkeerde handen, dan kom je er zo nog niet zomaar in. Zet het eerst aan op e-mail, bankieren en de ledenadministratie. Hoe dat stap voor stap gaat, lees je in tweestapsverificatie instellen voor je hele team.
- Back-ups van ledenadministratie en documenten. Denk aan het ledenbestand, de financiën, notulen en subsidiedossiers. Een kopie op dezelfde laptop is geen back-up. Zorg voor een kopie op een andere plek en probeer één keer echt iets terug te zetten. Hoe je dat test, staat in werkt je back-up echt?
- In- en uitstroom van vrijwilligers regelen. Bij een stichting wisselen mensen vaker dan in een bedrijf. Maak een korte lijst: wat krijgt een nieuwe vrijwilliger (een account, toegang tot de juiste map) en wat gaat er weer weg als iemand stopt (account uit, apparaten of sleutels terug, wachtwoorden van gedeelde diensten gewijzigd)? Wijs één persoon aan die dit bijhoudt.
- Eén plek voor documenten. Zolang bestanden verspreid staan over privémail, WhatsApp en losse laptops, kun je niets goed beveiligen of terugvinden. Kies één gedeelde omgeving, geef mensen alleen toegang tot de mappen die ze nodig hebben en spreek af dat nieuwe stukken daar beginnen.
Doe niet alles in één weekend. Eén maatregel per bestuursvergadering is genoeg, en elke maatregel maakt de volgende makkelijker.
Hoe ga je zorgvuldig met gegevens van leden en deelnemers om?
Bewaar zo min mogelijk, geef zo weinig mogelijk mensen toegang en weet waar de gegevens staan. Zodra je namen, adressen of e-mailadressen van leden, deelnemers of vrijwilligers vastlegt, speelt de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), ook bij een kleine vereniging. Dit is geen juridisch advies, maar de basis is goed te volgen.
- Bewaar alleen wat je nodig hebt. Heb je het telefoonnummer of de geboortedatum echt nodig? Zo niet, vraag er dan niet naar.
- Weet waar het staat. Eén ledenbestand op een beveiligde plek, geen losse lijsten in privémail.
- Beperk de toegang. De penningmeester hoeft niet bij de aanmeldingen van een werkgroep, en de werkgroep niet bij de hele ledenlijst.
- Ruim op. Oud-leden en afgeronde projecten hoeven niet eeuwig bewaard te blijven. Spreek een termijn af.
- Wees open. Leg in een korte privacyverklaring uit wat je bewaart en waarom.
- Weet wat je doet bij een datalek. Raak je een laptop met een ledenlijst kwijt of wordt een account overgenomen, dan kan er een meldplicht gelden. Zoek vooraf uit bij wie je dat meldt, dan hoef je niet te zoeken als het gebeurt.
Twijfel je over een specifieke situatie, bijvoorbeeld bij gegevens over kinderen of gezondheid? Vraag dan een jurist of de Autoriteit Persoonsgegevens om raad.
Is er gratis of goedkope software voor stichtingen?
Ja, een aantal grote aanbieders heeft programma's voor goede doelen, maar je moet eerst laten toetsen of je organisatie in aanmerking komt. We hebben de twee bekendste nagekeken op de officiële pagina's.
- Google for Nonprofits. Volgens de Nederlandse toelatingsvoorwaarden van Google kunnen verenigingen en stichtingen meedoen, evenals organisaties met ANBI-status (algemeen nut beogende instelling) en kerkgenootschappen. Op de overzichtspagina beschrijft Google onder meer Google Workspace voor non-profits, met de basisfuncties zonder kosten. Je aanvraag wordt eerst gecontroleerd en dat duurt volgens Google enkele werkdagen.
- Microsoft voor non-profits. Microsoft zegt in zijn veelgestelde vragen dat de programma's in meer dan 200 landen beschikbaar zijn, met Microsoft 365 Business Basic als belangrijkste gratis aanbod en kortingen op andere pakketten. Of jullie organisatie in aanmerking komt, toetst Microsoft zelf, en het aanbod kan per land verschillen. Voor vrijwilligers zijn volgens Microsoft de kortingsaanbiedingen bedoeld, niet de gratis licenties.
Houd er rekening mee dat gratis licenties niet oplossen wie de instellingen beheert, wie na een vertrek toegang verliest en wie de back-up in de gaten houdt. Bij kleine organisaties gaat daar de meeste tijd in zitten.
Waar kun je AI veilig voor inzetten als stichting?
AI is vooral handig voor tekstwerk dat veel tijd kost: subsidieaanvragen, nieuwsbrieven en notulen. Er gelden twee spelregels: een mens leest alles na, en er gaan geen persoonsgegevens in openbare tools.
- Subsidieaanvragen. Laat AI een eerste opzet maken van onderdelen die in elke aanvraag terugkomen, zoals doelstelling en aanpak. Jij vult de feiten in en controleert elk bedrag, elke datum en elke toezegging. AI verzint soms details die er goed uitzien maar niet kloppen.
- Nieuwsbrieven. Geef een lijstje met onderwerpen en laat een concept schrijven in jullie toon. Pas het aan, zodat het klinkt als een mens van jullie vereniging.
- Notulen. Een samenvatting of een lijst met actiepunten uit je eigen aantekeningen scheelt veel typewerk. Controleer wie wat heeft afgesproken, want precies daar kan een samenvatting afwijken.
Zet in een openbare AI-tool geen namen van leden, deelnemers, cliënten of vrijwilligers en plak geen ledenlijsten of dossiers. Schrijf liever “een deelnemer” dan een naam. Hoe je dit praktisch aanpakt, lees je in hoe gebruik je AI zonder je klantdata weg te geven?
Wat kost het en wat levert het op?
Het meeste is gratis of kost vooral tijd; geld gaat vooral naar hulp bij het opzetten en naar eventuele licenties. Hieronder een eerlijk overzicht, zonder bedragen, omdat die per organisatie en aanbieder verschillen.
| Maatregel | Kost het geld? | Effect |
|---|---|---|
| Eigen account per persoon | Meestal niet, soms een licentie per gebruiker | Groot: je ziet wie wat doet en trekt toegang gericht in |
| Tweestapsverificatie | Nee, in de meeste diensten inbegrepen | Groot: een gelekt wachtwoord alleen is niet genoeg |
| Back-up van ledenadministratie en documenten | Vaak weinig: een externe schijf of opslagabonnement | Groot: een fout, diefstal of gijzelsoftware is te overleven |
| In- en uitstroom van vrijwilligers | Nee, het kost afspraken en een vast aanspreekpunt | Groot: geen oud-vrijwilligers met open toegang |
| Eén plek voor documenten | Nee tot weinig, afhankelijk van het pakket | Groot: terugvinden, delen en beveiligen wordt makkelijker |
| Privacyverklaring en opruimafspraken | Nee | Middel: je laat zien dat je zorgvuldig bent |
| Software voor goede doelen aanvragen | Aanvragen is gratis, het pakket kan gratis of verlaagd zijn | Middel: lagere kosten, maar beheer blijft nodig |
| AI voor concepten van teksten | Gratis varianten bestaan, betaalde kosten per maand | Middel: tijdwinst op tekstwerk, mits je het nakijkt |
Meer over wat AI in het algemeen kost, lees je in wat kost AI invoeren voor een klein bedrijf?
Zo pakken wij het aan
Wij beginnen met een gratis scan op locatie, in Utrecht en omgeving. We kijken samen met jullie bestuur of coördinator hoe jullie nu werken en welke van de vijf maatregelen als eerste het meeste oplevert. Daarna krijg je een vaste prijs vooraf, zodat je weet waar je aan toe bent. Voor stichtingen en verenigingen starten onze diensten vanaf €50 excl. btw; de uiteindelijke prijs spreken we af na de scan, en hardware is altijd een aparte offerte.
Onze hulp bij cybersecurity dekt accounts, tweestapsverificatie en back-ups. Wil je daarna iemand die het blijft bijhouden en je vrijwilligers wegwijs maakt, dan kan dat via beheer & bijscholing. Meer over wat we voor jouw type organisatie doen, vind je op de pagina voor stichtingen & verenigingen. Wil je weten waar we langskomen? Kijk bij Utrecht en omgeving, of lees meer over de gratis scan.
Veelgestelde vragen
Moet een kleine stichting of vereniging zich aan de AVG houden?
Ja, zodra je namen, e-mailadressen of andere gegevens van leden, deelnemers of vrijwilligers bewaart, val je onder de AVG. Houd het klein: bewaar alleen wat je nodig hebt, geef alleen de mensen toegang die het nodig hebben en leg vast waarom je iets bewaart. Dit is geen juridisch advies; bij twijfel kun je de Autoriteit Persoonsgegevens of een jurist raadplegen.
Wat is het eerste wat een vrijwilligersorganisatie voor IT moet regelen?
Geef iedereen een eigen account in plaats van een gedeeld wachtwoord, en zet daar tweestapsverificatie op. Daarmee dek je de twee grootste risico's af: wachtwoorden die rondgaan en accounts die na een phishingmail zomaar overgenomen worden.
Mogen we ChatGPT gebruiken voor notulen en subsidieaanvragen?
Ja, voor het opzetten van teksten kan dat prima, mits er geen namen of andere persoonsgegevens van leden of deelnemers in een openbare AI-tool komen. Laat altijd een mens de uitkomst nalopen voordat die de deur uit gaat.
Wat kost hulp van AI aan Huis voor een stichting?
De scan op locatie is gratis. Daarna krijg je een vaste prijs vooraf; voor stichtingen en verenigingen start dat vanaf €50 excl. btw. Hardware is altijd een aparte offerte.
Gerelateerd
Benieuwd wat dit voor jouw zaak betekent?
Plan een gratis scan op locatie in Utrecht of omgeving. Zonder verkooppraatje en zonder verplichtingen.